Setiap tahun, jutaan umat Islam dari seluruh dunia menunaikan ibadah haji di Tanah Suci. Di sebalik perjalanan spiritual yang penuh makna itu, terdapat satu cabaran yang kurang diberi perhatian iaitu pengurusan sisa tekstil, khususnya kain ihram yang ditinggalkan selepas selesai ibadah.
Bagi menangani isu tersebut, Arab Saudi kini melaksanakan satu inisiatif unik dikenali sebagai Sustainable Ihram yang bukan sahaja membantu mengurangkan lambakan sisa tekstil, malah turut membuka peluang ekonomi kepada golongan wanita daripada keluarga berpendapatan rendah.
Program yang dikendalikan oleh Pusat Pengurusan Sisa Kebangsaan Arab Saudi (National Center for Waste Management) itu berjaya menukar kain ihram terpakai kepada pelbagai produk baharu seperti beg, bantal, sarung dan cenderamata.
Menurut jurucakap pusat berkenaan, Sultan Al-Harthi, lebih 5,000 produk berjaya dihasilkan menerusi inisiatif tersebut sepanjang tahun lalu.
Kesemua produk itu diperbuat daripada kain ihram yang ditinggalkan oleh para jemaah selepas menamatkan ibadah haji.
Beliau menjelaskan bahawa kain-kain tersebut dikumpulkan di lokasi pengumpulan khas yang disediakan di sekitar kawasan tanah suci sebelum dihantar untuk menjalani proses pengasingan dan pemeriksaan.
Selepas itu, setiap helaian kain akan melalui proses pembersihan serta pensterilan yang ketat bagi memastikan ia memenuhi piawaian kesihatan sebelum digunakan semula.
Menurut Al-Harthi, tiada bahan yang dibenarkan memasuki proses pengeluaran sehingga ia benar-benar melepasi semua peringkat pensterilan yang ditetapkan.
Selain menghasilkan produk baharu, program ini turut memberikan impak besar terhadap alam sekitar.
Data yang dikongsikan oleh pusat berkenaan menunjukkan lebih 211 tan sisa tekstil berjaya dialihkan daripada tapak pelupusan sampah hasil pelaksanaan program tersebut.
Jumlah itu sekali gus membantu mengurangkan pelepasan karbon yang lazimnya terhasil daripada proses pelupusan dan pengangkutan sisa tekstil.
Langkah mengitar semula bahan yang masih boleh digunakan juga membantu menjimatkan kos pengurusan sisa selain memberi nilai tambah kepada bahan yang sebelum ini dianggap tidak lagi berguna.
Inisiatif ini selari dengan usaha Arab Saudi untuk memperkukuhkan amalan ekonomi kitaran atau circular economy, iaitu pendekatan yang memberi penekanan kepada penggunaan semula sumber bagi mengurangkan pembaziran.
Apa yang menjadikan program ini lebih menarik adalah manfaat sosial yang turut dibawa bersamanya.
Sepanjang pelaksanaannya, inisiatif Sustainable Ihram berjaya mewujudkan 30 peluang pekerjaan bermusim selain memberi sokongan kepada 25 tukang jahit wanita daripada keluarga berpendapatan rendah.
Golongan wanita ini memainkan peranan penting dalam menghasilkan produk-produk kitar semula yang kemudiannya dipasarkan sebagai barangan kegunaan harian dan cenderamata.
Pendekatan tersebut bukan sahaja membantu meningkatkan pendapatan keluarga, malah memberi peluang kepada mereka untuk terlibat secara aktif dalam sektor ekonomi yang mampan.
Ia juga membuktikan bahawa usaha kelestarian alam sekitar boleh berjalan seiring dengan pembangunan sosial dan ekonomi masyarakat setempat.
Menurut Al-Harthi, kadar penyertaan jemaah haji yang secara sukarela menyumbangkan kain ihram mereka turut menunjukkan peningkatan dari tahun ke tahun.
Beliau menyifatkan perkembangan itu sebagai petanda positif bahawa kesedaran mengenai kepentingan penjagaan alam sekitar semakin meningkat dalam kalangan umat Islam yang menunaikan ibadah haji.
Malah, lebih 200,000 individu dilaporkan terlibat dalam pelbagai kempen kesedaran yang dijalankan bagi menyokong program berkenaan.
Kesedaran tersebut penting kerana kejayaan program kitar semula seperti ini banyak bergantung kepada kerjasama dan penyertaan masyarakat.
Selain mengitar semula kain ihram, Pusat Pengurusan Sisa Kebangsaan Arab Saudi turut sedang membangunkan satu lagi inisiatif untuk menukar lebihan makanan di kawasan tanah suci kepada baja organik.
Usaha itu merupakan sebahagian daripada strategi yang lebih besar bagi mengurangkan pembaziran serta memaksimumkan penggunaan semula sumber sepanjang musim haji.
Menurut Al-Harthi, kejayaan program Sustainable Ihram membuktikan bahawa bahan yang dianggap sebagai sisa sebenarnya masih mempunyai nilai jika diuruskan melalui sistem yang betul dan disokong oleh kerjasama pelbagai pihak.
Beliau percaya model yang sama boleh diperluaskan ke sektor lain di Arab Saudi pada masa hadapan.
Ketika jutaan umat Islam berkumpul untuk menunaikan salah satu rukun Islam yang paling penting, inisiatif seperti ini menunjukkan bahawa ibadah dan tanggungjawab terhadap alam sekitar boleh bergerak seiring.
Ia bukan sahaja membantu mengurangkan kesan terhadap alam sekitar, malah membuktikan bahawa kelestarian mampu mencipta manfaat yang lebih luas kepada masyarakat dan ekonomi.
